Υπάρχουν παραστάσεις που δεν έρχονται απλώς να μας αφηγηθούν μια ιστορία, αλλά να μας βάλουν απέναντι σε δύσκολα ερωτήματα. Η παράσταση «Καλύτερα να σου βγει το μάτι», σε κείμενο και σκηνοθεσία της Χριστίνας Μπαρίτα, καταπιάνεται με τη βία, την ευθύνη, την ενοχή, την ανάγκη για αλλαγή και κυρίως με εκείνες τις γκρίζες ζώνες όπου οι εύκολες απαντήσεις παύουν να υπάρχουν.
Μέσα από την ιστορία της Μαίρης και τη σχέση της με την αδελφή της, η ομάδα loopes δημιουργεί ένα έργο έντονο και σύγχρονο, που συνομιλεί με τη σημερινή πραγματικότητα και μας καλεί να αναρωτηθούμε πού τελειώνει η ανοχή και πού αρχίζει η αντίδραση. Η παράσταση παρουσιάζεται στο Studio Μαυρομιχάλη και με αφορμή το ανέβασμά της συζητάμε με τη Χριστίνα Μπαρίτα για την έμπνευση πίσω από το έργο, τους χαρακτήρες, τη βία, αλλά και για όλα όσα μπορεί να σημαίνει η απόφαση ενός ανθρώπου να πάψει να γυρίζει μόνος του.
1.«Καλύτερα να σου βγει το μάτι» είναι ένας τίτλος που από μόνος του
προκαλεί και δημιουργεί ένταση. Τι θέλατε να συμβολίζει και πώς συνδέεται με
τον πυρήνα της ιστορίας;
To «Καλύτερα να σου βγει το μάτι παρά το όνομα» είναι μια φράση με την οποία
έχουν μεγαλώσει γενιές γυναικών. Συμπυκνώνει μια ολόκληρη κουλτούρα φόβου και
ντροπής, την ιδέα ότι ως γυναίκα είναι προτιμότερο να σου συμβεί κάτι κακό παρά
να στιγματιστείς για κάτι κακό. Είναι ευθύνη της δικής μας γενιάς να μην τη
μεταφέρουμε στα κορίτσια που εμείς θα μεγαλώσουμε. Να τους μάθουμε ότι ακόμα
κι όταν κάτι πάει στραβά, τίποτα δεν τελειώνει εκεί. Οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα να
κάνουν λάθη, να μιλήσουν, να ζητήσουν βοήθεια, να αλλάξουν και να ξαναφτιάξουν
τη ζωή τους. Ένα γεγονός δεν μπορεί να γίνει η ταυτότητά μας. Κανένα «όνομα» δεν
αξίζει περισσότερο από τη ζωή που θέλουμε να ζήσουμε. Και ίσως τελικά αυτό είναι
που πρέπει να αλλάξει: όχι να μάθουμε στα κορίτσια πώς να προστατεύουν το
όνομά τους, αλλά να τους μάθουμε ότι δεν χρωστάνε σε κανέναν ένα «καλό όνομα».
2.Η παράσταση καταπιάνεται με ένα ιδιαίτερα δύσκολο θέμα, τη βία και τις
συνέπειές της, χωρίς όμως να παρουσιάζει τα πράγματα απόλυτα «άσπρα» ή
«μαύρα». Πόσο σημαντικό ήταν για εσάς να αφήσετε χώρο στον θεατή να
αναρωτηθεί τι σημαίνει τελικά «δίκαιη βία»;
Μια βίαιη πράξη δεν μπορεί να κριθεί έξω από τις κοινωνικές συνθήκες μέσα στις
οποίες γεννιέται. Θέλουμε ο θεατής να αναρωτηθεί ποιος έχει το δικαίωμα να ορίζει τι
είναι «δίκαιο» και τι «άδικο», αλλά και αν κάθε μορφή βίας μπορεί πράγματι να
αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο.
3.Η Μαίρη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πράξη που έχει αλλάξει τη ζωή της,
ενώ παράλληλα προσπαθεί να επιστρέψει σε ένα φαινομενικά τακτοποιημένο
περιβάλλον. Πόσο δύσκολο ήταν να χτίσετε έναν χαρακτήρα που κουβαλά
ενοχή, θυμό, φόβο αλλά και την ανάγκη να αλλάξει τη ζωή του;
Για τις συμπεριφορές της Μαίρης, δουλέψαμε πολύ πάνω στην αντίφαση ανάμεσα
στο θέλω απεγνωσμένα κάποιος να απλώσει το χέρι του και να με βοηθήσει, και στο
δεν έχω τρόπο αυτό να το εκφράσω. Προσωπικά, με συγκινεί πολύ η ανθρώπινη
αυτή συμπεριφορά κατά την οποία απωθείς αυτό που χρειάζεσαι περισσότερο, είτε
γιατί φοβάσαι να το ζητήσεις είτε γιατί δεν ξέρεις πώς να το κάνεις. Παράλληλα, με
γοητεύει πολύ και η ανάγκη του ανθρώπου να αρνηθεί να γίνει το «θύμα» μιας
ιστορίας. Και νομίζω ότι αυτές οι δύο ανάγκες —η ανάγκη να σε βοηθήσουν και η
ανάγκη να μη σε λυπηθούν— μπορούν να συνυπάρχουν με έναν πολύ αντιφατικό
και ανθρώπινο τρόπο.
4.Η άφιξη της αδελφής της Μαίρης λειτουργεί σαν καταλύτης στην ιστορία. Τι
σημαίνει για εσάς αυτή η αδελφική σχέση και πόσο μπορεί ένας άνθρωπος
που μας γνωρίζει από παλιά να λειτουργήσει ως «σωσίβιο» όταν όλα γύρω
μας καταρρέουν;
Η σχέση μεταξύ αδελφών εμπεριέχει ένα είδος ασυλίας: υπάρχει ένας άνθρωπος
που σε γνωρίζει από πολύ πριν αρχίσεις να διαμορφώνεις την εικόνα που έχεις για
τον εαυτό σου. Μπορεί να απομακρυνθείτε, να ανταλλάξετε τα χειρότερα λόγια, αλλά
υπάρχει για πάντα μια γνώση του άλλου που πολλές φορές επιτρέπει να καταλάβεις
τι του συμβαίνει χωρίς να χρειαστεί να το εξηγήσει. Αυτή τη σχέση θέλαμε να
εξερευνήσουμε και στην παράσταση.
Αλλά δεν μπορούμε να κάνουμε την οικογένεια υποκατάστατο της Πολιτείας. Η
κακοποίηση δεν είναι ιδιωτική υπόθεση και η προστασία ενός ανθρώπου δεν μπορεί
να εξαρτάται από το αν θα βρεθεί ένας δικός του άνθρωπος να τον σώσει. Η
κυβέρνηση και οι αρμόδιοι θεσμοί έχουν ευθύνη να δημιουργούν πραγματικούς
μηχανισμούς προστασίας και όχι απλώς να τους εμφανίζουν στα χαρτιά. Όταν
κάποιος ζητά βοήθεια και τελικά επιστρέφει στον ίδιο κίνδυνο, δεν φταίει ότι «δεν είχε
αρκετή στήριξη από το περιβάλλον του». Έχει αποτύχει ένα ολόκληρο σύστημα
προστασίας, υπάρχει σοβαρή πολιτική ευθύνη. Και όταν αυτό συμβαίνει, ό,τι
ακολουθήσει δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ατομική υπόθεση.
5.Στην παράσταση υπάρχει έντονα η αίσθηση της εποχής μας, με την
επικοινωνία μέσα από μηνύματα, το «online», το «typing…», το «seen» και την
παρουσία των κοινωνικών δικτύων. Πώς επηρεάζει η ψηφιακή επικοινωνία
τον τρόπο με τον οποίο βιώνουμε σήμερα τη βία, την έκθεση και την
απομόνωση;
Υπάρχουν φορές που το διαδίκτυο δημιουργεί ή ενθαρρύνει μια βίαιη κατάσταση,
αλλά υπάρχουν και φορές που απλώς μεγεθύνει την εμβέλεια και τη διάρκειά της.
Η παρουσία των κοινωνικών δικτύων λειτουργεί σαν ένα μικροσκόπιο. Όλα
μεγεθύνονται, ακριβώς επειδή αφήνουν πίσω τους ένα μόνιμο ψηφιακό στίγμα που
δεν μπορούμε να ελέγξουμε. Μια φωτογραφία ή ένα μήνυμα μπορεί να μείνει εκεί
πολύ περισσότερο απ’ όσο φανταζόμαστε. Και εκεί βρίσκεται η απειλή: δεν ξέρουμε
τι έχει μείνει, ποιος το έχει και πότε μπορεί να επιστρέψει. Κάτι μπορεί να έχει
τελειώσει για εμάς, αλλά στο κινητό κάποιου άλλου να υπάρχει για πάντα.
6.Η ομάδα loopes παρουσιάζει μια δουλειά που ξεκίνησε από το Φεστιβάλ
Νέων Δημιουργών «Άδειος χώρος». Τι άλλαξε στην παράσταση από την
πρώτη της παρουσίαση μέχρι τη σημερινή της μορφή και τι σας δίδαξε αυτή η
διαδρομή;
Η εμπειρία στο Φεστιβάλ «Άδειος χώρος» ήταν πολύ σημαντική για εμάς, γιατί
δουλέψαμε μέσα σε ένα όμορφο και δημιουργικό περιβάλλον με όλους τους
συνεργάτες μας. Ήταν ουσιαστικά η πρώτη φορά που μοιραστήκαμε το υλικό αυτής
της ιστορίας. Και επειδή το βασικό θέμα της είναι ιδιαίτερο, από την αρχή είχαμε την
ανάγκη να το προσεγγίσουμε με φροντίδα και προσοχή. Γι’ αυτό και η πρώτη επαφή
της ιστορίας με το κοινό αποτέλεσε κομβικό σημείο της δουλειάς μας.
Πήραμε πολύ feedback, το οποίο αξιοποιήσαμε στις πρόβες που ακολούθησαν και
επηρέασε σημαντικά τη σημερινή μορφή της παράστασης. Με έναν τρόπο, νιώθουμε
ότι η δουλειά συνεχίστηκε μαζί με τους ανθρώπους που την είδαν τότε, με τις
σκέψεις τους και τη ζεστασιά με την οποία μας μίλησαν μετά — γνωστοί και
άγνωστοι.
7.Ως συγγραφέας αλλά και σκηνοθέτις της παράστασης, πόσο διαφορετικά
αντιμετωπίσατε το ίδιο έργο όταν περάσατε από τη γραφή στη σκηνική του
πραγμάτωση; Υπήρξε κάτι που ανακαλύψατε μέσα από τις πρόβες και τελικά
άλλαξε τον τρόπο που βλέπατε την ιστορία;
Είχε πολύ ενδιαφέρον, στον τρόπο με τον οποίο δουλέψαμε, ότι το κείμενο δεν
προϋπήρξε της σκηνικής έρευνας, αλλά προέκυψε από αυτήν. Στην πρώτη πρόβα
μας με την Κέλυ, τη Νόνη και τον Αντώνη, πήγα με το κεντρικό θέμα της ιστορίας και
με κάποιους άξονες πάνω στους οποίους περάσαμε σχεδόν δύο μήνες
αυτοσχεδιάζοντας. Βουτήξαμε σε πολλά περίεργα μονοπάτια γύρω από την έρευνα
της συγκεκριμένης ιστορίας και, όταν αυτό το διάστημα πέρασε, συγκέντρωσα όλο το
υλικό που είχαμε φτιάξει μαζί, όλες τις ποιότητες και τις ιδέες και των τριών, το
οργάνωσα και έγραψα το τελικό κείμενο. Όταν πλέον ξεκινήσαμε να δουλεύουμε
πάνω σε αυτό, είχε ακόμη περισσότερο ενδιαφέρον το γεγονός ότι χρειάστηκε να
πειράξουμε κάποια πράγματα. Στους αυτοσχεδιασμούς, ορισμένες καταστάσεις
είχαν προκύψει με μια μεγαλύτερη σκληρότητα απ’ ό,τι τελικά επιλέξαμε να τις
παρουσιάσουμε.
8.Αν μπορούσατε να κρατήσετε μία μόνο σκέψη ή ένα ερώτημα από την
παράσταση και να το πάρει μαζί του ο θεατής φεύγοντας από το Studio
Μαυρομιχάλη, ποιο θα θέλατε να είναι;
Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει τάση να ακούμε τη φράση «η βία γεννάει βία» και να
αντιμετωπίζουμε όλες τις μορφές βίας σαν να είναι ισοδύναμες. Είναι μια πολύ
εύκολη εξίσωση, που μας κάνει να νιώθουμε ότι βρισκόμαστε αυτομάτως στη σωστή
και «δημοκρατική» πλευρά.
Εμείς θέλουμε να ανοίξουμε ακριβώς αυτή τη συζήτηση. Τι σημαίνει να εξισώνουμε
κάθε μορφή βίας όταν δεν εξετάζουμε το πλαίσιο μέσα στο οποίο γεννιέται; Είναι ίδια
η βία που ασκεί η «εξουσία» με τη βία που ασκείται απέναντί της; Και αν τις
ονομάσουμε απλώς και τις δύο «βία», έχουμε πράγματι κάνει ένα βήμα προς τη
δικαιοσύνη ή έχουμε απλώς σβήσει από την εξίσωση όλες τις συνθήκες μέσα στις
οποίες έχουν διαμορφωθεί, ενισχύοντας απλώς έναν φαύλο κύκλο;
Μήπως η φαινομενικά αθώα αυτή τάση των ίσων αποστάσεων είναι τελικά ένας
ακόμη τρόπος να νομιμοποιείται η βία από εκείνους που έχουν μάθει να την ασκούν
με το γάντι;
.jpeg)
Χριστίνα Μπαρίτα
.jpeg)
.jpg)
Μια παράσταση που δεν φοβάται να αγγίξει δύσκολα θέματα και να αφήσει τον θεατή αντιμέτωπο με ερωτήματα που ίσως δεν έχουν μία και μοναδική απάντηση.
Ευχόμαστε κάθε επιτυχία στην παράσταση και στους συντελεστές της. Και πριν ολοκληρώσουμε, θα θέλατε να μας πείτε πού μπορούν οι θεατές να σας βρουν και να ενημερωθούν για την παράσταση και τις επόμενες δράσεις σας;
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Studio Μαυρομιχάλη
Από Τετάρτη 7 Οκτωβρίου
Κάθε Τετάρτη & Πέμπτη στις 21:00
[Τετάρτη 4 & Πέμπτη 5 Νοεμβρίου στις 19:00 & στις 21:00]
Έως τις 5 Νοεμβρίου
Διάρκεια: 80’
ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ
Online προπώληση: Καλύτερα να σου βγει το μάτι | Εισιτήρια εδώ!
Στο ταμείο του θεάτρου
ΤΙΜΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ: 15€ γενική είσοδος | 12€ φοιτητικό | 10€ μειωμένο (*)
(*) το μειωμένο εισιτήριο αφορά σε ανέργους, ΑμεΑ, 65+
Συνιστάται για θεατές άνω των 18 ετών.
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
θα χαρώ να διαβάσω τα σχόλιά σας!