Καλημέρα σας,
σήμερα στη στήλη «Beauty Days with a Book» φιλοξενούμε τη
συγγραφέα Αγγελική Μπομπούλα και το βιβλίο της Ο Μίτος της
Αριάδνης, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κομνηνός.
Ένα βιβλίο με ποιήματα και στίχους προορισμένους για τραγούδια,
που μας ταξιδεύει σε χαμένες πατρίδες της ψυχής, σε έρωτες,
τραύματα και υπερβάσεις — εκεί όπου το ανείπωτο βρίσκει ρυθμό
και γίνεται φωνή.
Τι σηματοδοτεί για εσάς ο τίτλος Ο Μίτος της Αριάδνης και πώς
λειτουργεί ως οδηγός μέσα στο βιβλίο;
Ας πάρουμε κατ’ αρχήν τα πράγματα αντίστροφα. «Ο Μίτος της Αριάδνης-
ποιήματα και στίχοι προορισμένα για τραγούδια» δεν είχε
προγραμματιστεί αρχικά για να γίνει βιβλίο. Ήμουνα παιδί του πεζού
λόγου τον οποίο υπηρέτησα και στη δημοσιογραφία (όπου επί μια
δεκαετία είχα στήλη προσωπικής άποψης, εκτός από τις έρευνες και το
ρεπορτάζ) και έχω γράψει αρκετά λογοτεχνικά κείμενα που άλλα είναι στο
συρτάρι και άλλα υπό έκδοση. Ήδη το 1989 έγραψα το πρώτο
στιχούργημα που έντυσα με μια μελωδία-χωρίς να γνωρίζω μουσική
–εμπνευσμένη από τον πρώτο παιδικό μου έρωτα. Το ολοκλήρωσα το
2022 και το συμπεριέλαβα στο βιβλίο. Το 1998 έγραψα πολλά
στιχουργήματα κυρίως πειραματικά, από τα οποία κράτησα μέχρι σήμερα
6-7 που είχα ντύσει μελωδικά. Το 2022 όμως ανατρέχοντας σε αυτά και
αλλάζοντας τα σε κάποια σημεία, ξεκίνησε χωρείς να το καταλάβω κάτι
πρωτόγνωρο. Ανέβλυζαν από μέσα μου ακατάπαυστα κομμάτια , γεγονός
που συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Ήθελα να γράψω κομμάτια φλερτάροντας
με την ποίηση και τη στιχουργική, διακατεχόμενη από μια αδήριτη ανάγκη
να γίνουν κάποια από αυτά τραγούδια. Είχα την ευτυχία να τα μοιράζομαι
με φίλους μου, είχα την αποδοχή τους και εγώ συνέχιζα…. Όταν
μαζεύτηκαν γύρω στα 500 κομμάτια, αποφάσισα να κάνω βιβλίο
επιλέγοντας προφανώς αρκετά μεν κομμάτια, λιγότερα όμως από τα μισά.
Ανάμεσά τους υπήρχε και ένα που είχε διπλό τίτλο «Το θαύμα του
κόσμου» (Ο Μίτος της Αριάδνης) που γράφει σε μια στροφή «Μες τα
σκοτάδια ομολογώ/τον μίτο σου κρατάω γερά/το όνειρο στεριώνω
εγώ/που θα με βγάλει στη στεριά». Τότε έγινε ένα «κλικ» μέσα μου και
επέλεξα τον τίτλο του βιβλίου, αρκετά αργότερα. Όπως γράφω και στον
πρόλογο του βιβλίου μου κι έχω ξαναπεί , ψυχοπνευματικά και
δημιουργικά όλοι έχουμε ανάγκη από έναν μίτο, ένα κουβάρι με χρυσή
κλωστή, από τα χέρια ενός σημαντικού «άλλου» που ξετυλίγοντας το,
αφού περιπλανηθούμε στα σκοτάδια μας και στο ασυνείδητο-αν έχουμε
αυτή την τύχη και με βοήθεια εγνωσμένου κύρους-απελευθερώνουμε τις
δημιουργικές μας δυνάμεις και ό, τι πολύτιμο κυοφορούμε και
αναδυόμαστε στο φως της συνείδησης, όπου κάπου λυτρωνόμαστε ,
ανασαίνουμε ελεύθερα και βρίσκουμε τον προορισμό/βηματισμό μας.
Ο μίτος άραγε γέννησε το βιβλίο; Έτσι νομίζω. Δεν ξέρω αν το οδηγεί, αλλά
σίγουρα υπάρχει ένας ομφάλιος λώρος που ενώνει τα ποιήματα και τους
στίχους κι ο αναγνώστης νοιώθοντας πιθανά πως πρόκειται για κομμάτια
του ίδιου έργου αν και συχνά αντιφατικά και σίγουρα διαφορετικά μεταξύ
τους, νιώθει συναισθήματα, και επιλέγει εκείνα που τον αγγίζουν
περισσότερο.
Πότε νιώθετε ότι ένας στίχος έχει γεννηθεί για να γίνει τραγούδι και όχι
απλώς ποίημα;
Θα σας ξαφνιάσω, αλλά εγώ τα γράφω όλα για να γίνουν τραγούδια,
γεγονός που μπορεί να μη συμβεί. Κάποιος φίλος μπορεί να με γειώσει
απότομα, παρατηρώντας πως «αυτό είναι ποίημα » και όχι τραγούδι.
Μέσα μου τρέφω την τρελή ελπίδα πως κι ένα δύσκολο , ποιητικό, ή
μακροσκελές κομμάτι θα κεντρίσει ή θα αγγίξει-όσο εκκεντρικό ή
παράξενο ακούγεται σαν τραγούδι- εκείνον τον συνθέτη που πιθανά
αλλάζοντας ή «μαζεύοντάς» το θα εμπνευστεί από αυτό. Κάποιοι με
αποκαλούν ήδη «ποιήτρια» αλλά μέσα μου δεν το γνωρίζω. Το μόνο που
ξέρω καλά είναι πως κάνω κάτι που το αγαπώ πολύ, πως είμαι σε έναν
δρόμο. Και όσα γράφω τα ονομάζω κομμάτια ή τραγούδια συνήθως.
Πόσο βιωματική είναι η γραφή σας και πού ξεκινά η μεταμόρφωση της
εμπειρίας σε τέχνη;
Σε ορισμένα κομμάτια είναι έντονα βιωματική όχι μόνο της δικής μου
ζωής. Η μεταμόρφωση της εμπειρίας σε τέχνη συντελείται-θα έλεγα-«εν
κινήσει» την ώρα της γραφής. Τίποτα δεν είναι «ξένο» και σχεδόν τίποτα
ακριβώς αυτό που βιώθηκε, παρά μόνο ίσως η ουσία του. Αλλά πολλά
κομμάτια μου έχουν ως κεντρικό ήρωα άνδρα ή αναφέρονται στη νέα
γενιά, σε γενοκτονίες ή εθνικές τραγωδίες. Άλλα κάνουν λόγο πχ για τα
«χαμένα ταλέντα» ή έχουν πνευματική/φιλοσοφική κατεύθυνση, λίγα
είναι ποπ ή λαικά. Είμαι εγώ μέσα σε αυτά, αλλά όλα είναι
μεταμορφωμένα ώστε να υπάρχει καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Αυτή η
διαδικασία συντελείται αυθόρμητα μέσα σε μεγάλη συγκέντρωση. Συχνά
έχω την αίσθηση πως «έχω κάτι να πω», αλλά το «πως» είναι η λεπτή
διαχωριστική γραμμή από την εξομολόγηση, την προφορικότητα, το
ρεπορτάζ. Η φαντασία είναι η «βασιλική οδός», ο άλλος τρόπος για να
είναι κάτι αληθινό στην Τέχνη. Αυτό που άλλοι μου έχουν πει για το
συγκεκριμένο εγχείρημα είναι «πως καταθέτω την ψυχή μου» και είναι
ό,τι πιο ιερό έχω ακούσει.
Ο έρωτας, η απώλεια και η αυτογνωσία διατρέχουν τη συλλογή. Ποιο
στοιχείο θεωρείτε τον κεντρικό της άξονα;
Όσο είμαι εν ζωή και οι τρεις καταστάσεις που διαπερνούν την ύπαρξη
είναι βασικόί άξονες στη συλλογή, μαζί με τις ανθρώπινες σχέσεις θα
έλεγα. Φυσικά όσο μεγαλώνουμε το καυτό αποτύπωμα του έρωτα ανήκει
κυρίως στην τεράστια παλέτα της μνήμης, ή της φαντασίας χωρίς αυτό να
σημαίνει πως εκλείπει και παύει να γεννά καρδιοχτύπια και συγκινήσεις.
Ωστόσο όλο και περισσότερο η φωτιά μεταλλάσσεται σε φως και στην
καλύτερη περίπτωση σε αγάπη.
Ακόμη όσο μεγαλώνουμε οι κάθε λογής ζωτικές απώλειες
πολλαπλασιάζονται, βιώνονται τραγικά και γίνονται κομμάτι της μοίρας
μας. Ποτέ δεν είμαστε ίδιοι με πριν χάσουμε κάτι πολύτιμο.
Η αυτογνωσία είναι μια σταθερά στη ζωή και στη γραφή μου. Αλλάζει
πρόσωπα, γιατί τα πάντα ρει, ο εσωτερικός παρατηρητής μου –μετά από
εκατοντάδες διαβάσματα, πολλές συνεδρίες και βιωματικά σεμινάρια-
μόνος του πλέον, είναι έτοιμος να μου τραβήξει το αυτί, όπου χρειάζεται,
δηλαδή όταν βγαίνω από τον δρόμο που έχω διαλέξει, αυτόν της
πνευματικής ανέλιξης, που μπορεί να έχει πισωγυρίσματα , όλο και
λιγότερα στο διάβα του χρόνου. Η επιγραφή στο Μαντείο των Δελφών δεν
έγραφε μόνο «Γνώθι σ’ αυτόν», αλλά «Γνώρισε τον εαυτό σου άνθρωπε,
για να γνωρίσεις τους θεούς και τις δυνάμεις τους». Με την εξάσκηση στην
αυτογνωσία δεν γίνεται μόνο ο άνθρωπος καλύτερος, αλλά με την
ευαισθησία και την ενσυναίσθηση που γεννά φέρνει πιο κοντά τους
ανθρώπους, γεγονός που είναι ζητούμενό μου. Εξάλλου οι αρχαίοι έλεγαν
«να σέβεσαι τον κάθε άνθρωπο , γιατί δεν γνωρίζεις την ιστορία του.
Είναι πιο δυνατές οι χαρακιές του έρωτα και της απώλειας, αλλά η
αυτογνωσία που οδηγεί στην αγάπη είναι φως και εδράζεται το κέντρο του
εαυτού σου, ο πιο σίγουρος σύντροφος στη ζωή, όταν συχνά γύρω σου
πολλές βεβαιότητες καταρρέουν.
Οι αναφορές στον Διόνυσο και στον Ντύλαν τι ρόλο παίζουν στο
ποιητικό σας σύμπαν;
Αγάπησα τον Ντύλαν από τα φοιτητικά μου χρόνια στην Πάτρα την
δεκαετία του ’80. Είναι μεγάλος ποιητής και τραγουδοποιός της φολκ και
της ροκ ,δεν είναι τυχαίο που του απονεμήθηκε το Νόμπελ Λογοτεχνίας,
ούτε πως γρήγορα η φήμη του ξεπέρασε τα σύνορα της Αμερικής. Το
κυριότερο είναι πως-μαζί με τον Λέοναρντ Κοέν-με συγκινεί αφάνταστα η
αυθεντικότητα του.
Χαρακτηρίστηκε ως «ο «μεγαλύτερος ποιητής του δεύτερου μισού του
20ού αιώνα» σύμφωνα με τον Άλεν Γκίνσμπεργκ ή «ο Σέξπιρ της γενιάς
του».
Σήμερα ο Ντύλαν με αφορά πιο πολύ από τα χρόνια της πρώτης νιότης.
Διάβασα κάπου για εκείνον και σας το μεταφέρω «Γιατί άραγε πρέπει το
ροκ να είναι μία υπόθεση που αφορά μόνο στους νεαρούς, όταν υπάρχουν
φλόγες που καίνε για πολύ πολύ καιρό μετά τα εφηβικά ξεσπάσματα, όταν
με το πέρασμα του χρόνου κατακτώνται η εμπειρία, η αυθεντικότητα
αναδεικνύεται η ειλικρινής έκφραση;»
Οι μακροσκελείς ιστορίες του για πρόσωπα που αντί να γίνουν «οι
πρωταθλητές του κόσμου , σαπίζουν άδικα στη φυλακή» (Harrycane) με
μαγεύουν και μ’ ενδιαφέρουν πάντα. Πολλά από τα δικά μου κομμάτια
είναι μακροσκελή και διηγούνται μια ιστορία.
Το αγαπημένο μου τραγούδι του Ντύλαν είναι η «Sara», ένας ύμνος στη
γυναίκα, τη γυναίκα του. Πατώντας ακριβώς πάνω στα χνάρια αυτού του
τραγουδιού, έγραψα μια «ωδή» για τον άνδρα στο φυσικά μακροσκελές
κομμάτι μου με τίτλο «Μάνο». Οι στίχοι είναι δικοί μου, αλλά το έγραψα
με την τεχνική του, πάνω στη μουσική του.
Στο έργο του Νίτσε «Η Γέννηση της Τραγωδίας» ο φιλόσοφος
αντιλαμβάνεται τον Διόνυσο και τον Απόλλωνα ως δύο αντίθετες, αλλά
συμπληρωματικές καλλιτεχνικές δυνάμεις που χαρακτηρίζουν τον αρχαίο
ελληνικό πολιτισμό: ο Απόλλωνας εκφράζει το μέτρο, το όνειρο, τη λογική,
την ατομικότητα, την αρμονία το φως και την ομορφιά, ενώ ο Διόνυσος
τα μεθύσια, το χάος, τη λαχτάρα για έντονη ζωή, την εσωτερική φωτιά
όπως το αντιλαμβάνομαι, έναν κόσμο δίχως όρια. Από την ένωσή τους
ανέτειλε η αρχαία τραγωδία. «Και να που ο Απόλλωνας δεν μπορούσε να
ζει χωρίς τον Διόνυσο» γράφει ο Νίτσε.
Στη συλλογή μου ο Διόνυσος εκφράζει την εκστατική πυρκαγιά των νιάτων
μου κυρίως στο τραγούδι «Πανηγύρι Διονύσου», όπως το έζησα τόσους
Δεκαπενταύγουστους στην Ακαμάτρα της Ικαρίας και αλλού, αλλά
αναφέρεται και σε άλλα κομμάτια μου γιατί την «διονυσιακή δύναμη» την
έφερα μέσα μου.
Ευτυχώς-χωρίς να σβήσει η φωτιά του- μεγαλώνοντας το απολλώνιο φως
ανατέλλει. Αλλά αυτό δεν θα γινόταν ποτέ αν δεν προυπήρχε ο Διόνυσος.
Τελικά, ούτε ο Διόνυσος μπορούσε να μακροημερεύσει χωρίς τον
Απόλλωνα…..
Πώς συνυπάρχουν στο έργο σας το ιερό και το βέβηλο χωρίς το ένα να
ακυρώνει το άλλο;
Η αείμνηστη Μαλβίνα Κάραλη έλεγε πως το «υψηλό συνυπάρχει με το
χαμερπές». Με έναν άλλο τρόπο θα έλεγα πως το ιερό εναλλάσσεται με
το βέβηλο, ή στην ευκταία περίπτωση το βέβηλο μπορεί να μεταλλαχθεί
σε ιερό, μέσα σε ιδιαίτερες συνθήκες. Μέσα μας και συχνά και στη
συμπεριφορά και τις πράξεις μας υπάρχουν όλα. Μπορεί κάποιος να σε
φροντίζει σαν άγγελος και μετά από χρόνια να σε κακοποιεί λεκτικά;
Μπορεί. Η μητέρα Τερέζα έλεγε πως επέλεξε να αφοσιωθεί στο έργο της
όταν ανακάλυψε πως «Ένας Χίτλερ υπάρχει μέσα στον καθένα μας». Ένας
αγαπημένος μου στίχος από ένα κομμάτι του βιβλίου είναι «και θα με πάν
σε φονικό τ’ αμαρτωλά, τα άγια». Όπως και ο τίτλος ενός άλλου κομματιού
«Οι φίλοι είναι ιεροί κι ας με το βέβηλο φλερτάρουν». Είναι γνωστή η
ρήση πως «Άγιος, είναι ένας πρώην αμαρτωλός». Φυσικά οι άνθρωποι
έχουν όλοι τα ίδια δικαιώματα, αλλά δεν έχουν το ίδιο επίπεδο
εσωτερικής εξέλιξης. Κάποιος πχ είναι ικανός για το καλύτερο και για το
χειρότερο. Για μένα πρέπει κάποιος να επιλέξει συνειδητά τον ματωμένο
δρόμο της πνευματικής ανέλιξης για να περιορίσει το βέβηλο στη ζωή του.
Πιστεύετε ότι η ποίηση σήμερα μπορεί ακόμη να λειτουργήσει ως
συλλογική εμπειρία και όχι μόνο ως προσωπική εξομολόγηση;
Το πιστεύω απόλυτα. Η προφορική προσωπική εξομολόγηση σε κάποιον
άνθρωπο, ή οι σελίδες ημερολογίου δεν είναι Τέχνη, τουλάχιστον με την
τρέχουσα έννοια της. Είναι ιερός χώρος, τόπος, κατάσταση αλλά είναι
γεννημένη να παραμείνει στη σκιά, εν κρυπτώ. Αφορά δε τον άνθρωπο
που ακουμπά τα μύχια της ψυχής του στο χαρτί, στον φίλο του, στον
πνευματικό του αν έχει ή τον ψυχοθεραπευτή του ενίοτε.
Η ποίηση υπό κάποιες συνθήκες μετουσιώνεται σε συλλογική εμπειρία,
καθώς από τη φύση της υπερβαίνει την απλή καταγραφή συμβάντων και
συναισθημάτων και φλερτάρει με το αόρατο, αυτό που δεν είναι μόνο
άμεσα απτό. Η φίλη μου ποιήτρια Γιώτα Ζώη έχει εκδώσει μια ποιητική
συλλογή με τίτλο «Ουρανός και γη, ένας δρόμος». Για μένα αυτή είναι η
πεμπτουσία της ποίησης.
Αλλά όπως έχω ξαναπεί βίωσα την συλλογική εμπειρία της ποίησης στην
παρουσίαση του βιβλίου μου στον ΙΑΝΟ. Κυριαρχούσε η αίσθηση του
«ανήκειν», μέθεξη, συγκίνηση, αλληλεπίδραση. Κάνοντας βόλτα στους
διαδρόμους για να χαιρετήσω κάποιον έμπλεη συγκίνησης, φίλοι με
σταματούσαν για να μου πουν την ίδια λέξη «συγκινούμαι». Εκείνη τη
νύχτα ήμασταν όλοι μαζί κι αγαπημένοι λόγω του κοινού συλλογικού
βιώματος της ποίησης. Από τότε, με όλους τους παρευρισκόμενους
φίλους, συγγενείς, συγχωριανούς, οι σχέσεις μας προχώρησαν, δεθήκαμε.
Με την έκθεση αυτή με κατάλαβαν πιο πολύ. Κι εγώ το ίδιο. Υπήρξε
αλληλεπίδραση και αίσθηση «κοινότητας».
Υπάρχουν ποιήματα της συλλογής που γράφτηκαν έχοντας συγκεκριμένο
ήχο ή μουσική στο μυαλό σας;
Καθώς είναι προορισμένα για τραγούδια τουλάχιστον ένας ανεπαίσθητος
ρυθμός πάντα δονεί τη γραμμένη ύλη. Συχνά γράφω ακόμη, υπό τον ήχο
μιας γνωστής ή άγνωστης μουσικής. Σπανιότερα την ώρα που γράφω μου
έρχεται μια μελωδία από το πουθενά , την οποία στο τέλος επιλέγω σαν
την τελική μελωδία του τραγουδιού και την ηχογραφώ, με σκοπό να γίνει
τραγούδι, με ενορχήστρωση και άλλη φωνή.
Τι θα θέλατε να κρατήσει ο αναγνώστης όταν ολοκληρώσει αυτό το
ποιητικό ταξίδι;
Θα ήθελα να τον αγγίξουν κάποια κομμάτια, να βρει κοινά σημεία με τον
εαυτό του, να ανακαλύψει κάτι καινούριο, να εμπνευστεί, να ερωτευτεί,
να συγκινηθεί ή να γοητευτεί. Θα ήθελα να αγαπήσει έστω ένα κομμάτι,
κάνοντας μου την τιμή να περιπλανηθεί στο δικό μου σύμπαν. Και να
νοιώσει κάτι όμορφο για μένα. Τέλος να νοιώσει πιο πλούσιος μέσα του,
μετά από αυτό το ταξίδι που γίναμε συνταξιδιώτες. Η συνάντηση, το
μοίρασμα που επικοινωνούν ψυχές είναι μια ανείπωτη εμπειρία. Αρκετοί
φίλοι μου εξομολογήθηκαν πως έχουν το βιβλίο στο κομοδίνο τους και
κάθε βράδυ διαβάζουν ένα κομμάτι. Μου ζέσταναν την καρδιά. Αλλά
ακόμη κι αν δε συμβεί τίποτε απ’ όλα αυτά, ακόμη κι αν κάποιοι
αναγνώστες δεν συγκινηθούν, ή ακόμη και να ενοχληθούν, θα ήθελα το
βιβλίο να τους «κινήσει» με έναν τρόπο, να μην τους αφήσει αδιάφορους.
Αν Ο Μίτος της Αριάδνης γινόταν τραγούδι, τι είδους φωνή θα το
ερμήνευε;
Θα ήταν πολυφωνικό και πολύχρωμο τραγούδι. Θα χώραγε όλη την
Ελλάδα. Δεν θα ήθελα να αναφέρω ελληνικές φωνές, δεν θέλω επουδενί
κάποιες να μου διαφύγουν. .
Αν έπρεπε να διαλέξω μια φωνή του καιρού μας από όλο τον πλανήτη θα
ήταν αυτή της Γιασμίν Λεβί τουρκικής καταγωγής με σεφαραδίτικες ρίζες
που μεγάλωσε στο Ισραήλ και πάλεψε για την ειρήνη με τους
Παλαιστίνιους. Σήμερα ζει στη Σερβία. Η ερμηνεία της είναι εκρηκτική και
σπαρακτική έρχεται από τα σπλάχνα της διασχίζει χιλιάδες δρόμους, τοπία
και χρώματα, αγγίζει τα μύχια. Είναι –για μένα-ένα συμπαντικό
φαινόμενο. Στους χαλεπούς καιρούς μας θα ήταν μια ουρανομήκης
κραυγή. «Η κραυγή» τον γνωστού πίνακα του Μουνκ».
Κλείνοντας, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω θερμά για την τιμή και τη χαρά
να σας φιλοξενούμε στη σελίδα μας.
Πριν ολοκληρώσουμε, θα θέλατε να μας πείτε πού μπορούν οι
αναγνώστες να σας βρουν στα social media, καθώς και ένα email
επικοινωνίας, και πώς μπορούν να προμηθευτούν το βιβλίο σας;
Facebook: Αγγελική Γ. Μπομπούλα
e-mail: aggelikiboboula@gmail.com
ΙΑΝΟΣ ΑΘΗΝΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ< ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ ΑΘΗΝΑ΅< ΠΟΛΙΤΤΕΙΑ<
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΟΜΝΗΝΟΣ
Σας ευχαριστώ κι εγώ θερμά για την υπέροχη φιλοξενία
αδιάφορο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
θα χαρώ να διαβάσω τα σχόλιά σας!