ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΓΙΩΡΓΗ ΧΑΡΙΤΑΤΟ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ» – ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΒΑΚΧΙΚΟΝ

Καλημέρα σας,
σήμερα στη στήλη “Beauty Days with a Book” φιλοξενούμε τον συγγραφέα Γιώργη Χαριτάτο και το βιβλίο του «Πρώτη ύλη», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Βακχικόν.

Μια σύγχρονη ποιητική συλλογή που εξερευνά τη σχέση του ανθρώπου με την πόλη, τον χρόνο και την ταυτότητά του, μέσα από έναν λόγο πυκνό, συμβολικό και βαθιά στοχαστικό. 

1. Τι αποτέλεσε την αφετηρία για τη δημιουργία της πρώτης σας ποιητικής συλλογής

«Πρώτη Ύλη»;

Η Πρώτη Ύλη δεν προέκυψε από μια μεμονωμένη στιγμή έμπνευσης, αλλά από μια

μακρά περίοδο εσωτερικής συσσώρευσης. Για χρόνια κατέγραφα σκόρπιες εικόνες,

φράσεις, μικρά ποιητικά αποσπάσματα, χωρίς την πρόθεση να συγκροτήσουν άμεσα

ένα ενιαίο έργο. Εκ των υστέρων, αντιλήφθηκα ότι αυτά τα θραύσματα ανήκαν σε

έναν κοινό συναισθηματικό και νοηματικό πυρήνα και ότι υπήρχε μια αόρατη συνοχή

που τα συνέδεε. Η αφετηρία της συλλογής, λοιπόν, ήταν η στιγμή που αυτή η

διάσπαρτη ύλη άρχισε να αποκτά μορφή. Όταν κατάλαβα ότι δεν πρόκειται για

μεμονωμένα ποιήματα, αλλά για διαφορετικές εκφάνσεις της ίδιας ανάγκης: να

αποτυπωθεί κάτι πριν χαθεί, πριν εξομαλυνθεί, πριν αποκτήσει μια εύκολη ερμηνεία.

Με αυτή την έννοια, η συλλογή γεννήθηκε από την επιθυμία να κρατήσω ζωντανή

αυτή την «πρώτη ύλη» της εμπειρίας, την ακατέργαστη και πρωτογενή, πριν αυτή

μετασχηματιστεί πλήρως σε αφήγηση.

2. Πώς θα περιγράφατε τη βασική θεματική που διατρέχει τα ποιήματά σας;

Η βασική θεματική που διατρέχει τη συλλογή θα μπορούσε να συνοψιστεί ως μια

συνεχής διαπραγμάτευση ανάμεσα στο βίωμα και στη γλώσσα που επιχειρεί να το

αποδώσει. Με απασχολεί βαθιά το πώς η εμπειρία, είτε πρόκειται για κάτι

προσωπικό, είτε για κάτι συλλογικό, μετασχηματίζεται σε λόγο χωρίς να χάσει την

πολυπλοκότητά της. Σε αυτό το πλαίσιο, επανέρχονται έντονα η μνήμη και το σώμα

ως φορείς εμπειρίας, ο έρωτας ως πεδίο έντασης και μεταβολής, αλλά και ο μύθος ως

εργαλείο της συγκριτικής φιλολογίας και, παράλληλα, ως ένας τρόπος να

ξανασκεφτούμε το παρόν. Δεν αντιμετωπίζω αυτές τις θεματικές ως διακριτές

κατηγορίες, αλλά ως αλληλοσυμπληρούμενες όψεις μιας ενιαίας αναζήτησης: πώς ο

άνθρωπος νοηματοδοτεί τον εαυτό του μέσα στον χρόνο, μέσα στις σχέσεις και μέσα

στη γλώσσα.

3. Πώς δουλεύετε τη γλώσσα και τους συμβολισμούς;

Η γλώσσα, για μένα, δεν είναι απλώς εργαλείο έκφρασης, αλλά πεδίο δοκιμής και

αμφισβήτησης. Συχνά η γραφή ξεκινά από μια έντονη εικόνα ή μια φράση που φέρει

ήδη μέσα της μια δυναμική, χωρίς να είναι πλήρως κατανοητή. Από εκεί και πέρα, η

διαδικασία είναι διπλή: από τη μία αφήνω το ποίημα να αναπτυχθεί με μια σχετική

ελευθερία, και από την άλλη επιστρέφω σε αυτό με αυστηρότητα, αλλά, τελικά δεν

αφαιρώ τίποτα, καθώς εμμένω στον αυθορμητισμό της πρώτης γραφής. Οι

συμβολισμοί δεν λειτουργούν για μένα ως κώδικες προς αποκρυπτογράφηση, αλλά

ως τρόποι να διευρυνθεί το νόημα. Με ενδιαφέρει η εικόνα να παραμένει ανοιχτή, να

μην εξαντλείται σε μία μόνο ανάγνωση. Η αφαίρεση παίζει καθοριστικό ρόλο: όσο

λιγότερα εξηγούνται ρητά, τόσο περισσότερο ενεργοποιείται ο αναγνώστης.

4. Τι σημαίνει για εσάς η φράση «το ποίημα μια πληγή»;

Η φράση αυτή συμπυκνώνει τη σχέση μου με την ποίηση. Το ποίημα δεν προκύπτει

από μια ουδέτερη κατάσταση· γεννιέται συχνά από ένα σημείο έντασης, από κάτι που

δεν έχει ακόμη επιλυθεί ή συμφιλιωθεί μέσα μας. Η «πληγή» δεν είναι μόνο τραύμα,

αλλά και άνοιγμα: ένα σημείο ευαισθησίας, όπου η εμπειρία γίνεται πιο έντονη και

πιο αληθινή. Ταυτόχρονα, το ποίημα είναι και μια μορφή επεξεργασίας αυτής της

πληγής, που με την ολοκλήρωσή του επιστρέφει ειρωνικά σε αυτήν και την

καταπραΰνει. Δεν την κλείνει απαραίτητα, αλλά της δίνει μορφή, την καθιστά ορατή

και, ίσως, διαχειρίσιμη. Είναι μια πράξη έκθεσης, αλλά και μια πράξη κατανόησης.

5. Πόσο επηρεάζει η σύγχρονη αστική πραγματικότητα τη γραφή σας;

Η σύγχρονη αστική πραγματικότητα διατρέχει τη γραφή μου, άλλοτε εμφανώς και

άλλοτε υπόγεια. Οι εικόνες της πόλης, οι ρυθμοί της καθημερινότητας, η αίσθηση της

συνεχούς κίνησης αλλά και της εσωτερικής απομόνωσης, λειτουργούν ως βασικό

υπόβαθρο. Με ενδιαφέρει ιδιαίτερα η αντίθεση ανάμεσα στο οικείο και στο ανοίκειο:

πώς κάτι απόλυτα καθημερινό μπορεί να αποκτήσει μια σχεδόν υπαρξιακή διάσταση

όταν το κοιτάξει κανείς πιο προσεκτικά. Η πόλη δεν είναι απλώς σκηνικό· είναι ένας

ενεργός παράγοντας που διαμορφώνει τον τρόπο που αισθανόμαστε και

σκεφτόμαστε, επιβεβαιώνοντας τη μοναξιά του σύγχρονου υποκειμένου της εποχής

της μετανεωτερικότητας και των πολυπλοκοτήτων.

6. Υπάρχουν επιρροές από τις σπουδές σας στη φιλολογία και την τραγωδία;

Οι σπουδές μου στη φιλολογία, και ιδιαίτερα η επαφή με την αρχαία τραγωδία, έχουν

επηρεάσει ουσιαστικά τον τρόπο που αντιλαμβάνομαι τη γραφή. Η τραγωδία με

δίδαξε τη σημασία της σύγκρουσης, της μοίρας, της ύβρεως, της αλαζονικής

συμπεριφοράς, αλλά και της ανθρώπινης ευθύνης αι αυτενέργειας μέσα σε ένα

ευρύτερο πλαίσιο. Ο μύθος, στη δική μου γραφή, δεν λειτουργεί ως αναπαραγωγή,

αλλά ως εργαλείο ενός ενεργού και γόνιμου μετασχηματισμού. Οι μορφές του

παρελθόντος μεταφέρονται στο παρόν όχι για να επαναλάβουν μια ιστορία, αλλά για

να φωτίσουν σύγχρονες εμπειρίες και διλήμματα.

7. Ποια είναι η σχέση σας με τον αναγνώστη όταν γράφετε ποίηση;

Κατά τη διάρκεια της γραφής, η διαδικασία είναι κυρίως εσωτερική. Ωστόσο, έχω

πάντα την επίγνωση ότι το ποίημα δεν ολοκληρώνεται παρά μόνο όταν διαβαστεί.

Υπάρχει μια άτυπη συμφωνία εμπιστοσύνης με τον αναγνώστη: του παραδίδω ένα

κείμενο που δεν είναι πλήρως κλειστό, αλλά επιτρέπει πολλαπλές διαδρομές. Δεν με

ενδιαφέρει να καθοδηγήσω την ανάγνωση, αλλά να δημιουργήσω έναν χώρο όπου ο

αναγνώστης μπορεί να συναντήσει κάτι από τον εαυτό του.

8. Πιστεύετε ότι η ποίηση σήμερα μπορεί να λειτουργήσει ως τρόπος κατανόησης της

εποχής μας;

Η ποίηση δεν εξηγεί την εποχή, αλλά μπορεί να την αποκαλύψει με τρόπους που

άλλες μορφές λόγου δεν μπορούν. Μέσα από τη συμπύκνωση, την εικόνα και τον

υπαινιγμό, μπορεί να φωτίσει πτυχές της πραγματικότητας που συχνά παραμένουν

αθέατες. Σε μια εποχή ταχύτητας και υπερπληροφόρησης, η ποίηση λειτουργεί

σχεδόν αντισταθμιστικά: επιβραδύνει, εστιάζει, και μας καλεί να δούμε ξανά αυτό

που θεωρούμε δεδομένο.

9. Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση στη δημιουργία και έκδοση της πρώτης σας

συλλογής;

Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν η συγκρότηση του υλικού σε ένα συνεκτικό σύνολο. Η

επιλογή, η αφαίρεση, η τοποθέτηση των ποιημάτων σε μια συγκεκριμένη σειρά: όλα

αυτά αποτέλεσαν μια απαιτητική διαδικασία. Κάθε βιβλίο, τελικά, δεν είναι μόνο όσα

περιλαμβάνει, αλλά και όσα αφήνει έξω. Το να αποδεχτώ αυτή τη διαδικασία ήταν

ίσως το πιο δύσκολο αλλά και το πιο ουσιαστικό στάδιο.

10. Τι θα θέλατε να νιώσει ο αναγνώστης;

Δεν θα ήθελα να προκαθορίσω την εμπειρία του αναγνώστη. Θα ήθελα, όμως, να

νιώσει ότι το βιβλίο αυτό προέρχεται από μια ειλικρινή ανάγκη: ότι δεν προσπαθεί να

εντυπωσιάσει, αλλά να αποκαλύψει. Αν μετά την ανάγνωση μείνει μια αίσθηση, μια

εικόνα ή ένα ερώτημα που τον συνοδεύει, τότε ίσως η ποίηση έχει επιτελέσει τον

ρόλο της: να ανοίξει έναν χώρο σκέψης και συγκίνησης που συνεχίζει να υπάρχει και

πέρα από το ίδιο το κείμενο.

Πρώτη ύλη 

Γιώργης Χαριτάτος

Εκδοσεις vakxikon (ποιητική συλλογή)

Ξεχάστηκε και η στάθμευση,
χάθηκαν κι οι σταθμοί.
Μόνο οι δορυφορικές
των πολυκατοικιών
εξισώνουν την αντανάκλαση
από το σεληνιακό κύκλωμα.
Οι λέξεις είναι ρόδες
το ποίημα μια πληγή
κι εσύ, οδηγός Νεοέλληνας
που με έκανε χαλκομανία
και, τελικά, επικράτησε
η εποχή του θερισμού,
τόσο που πια με θέρισε.

Ο συγγραφέας

Ο Γιώργης Χαριτάτος γεννήθηκε στην Πάτρα το 1993. Σπούδασε φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Πατρών, με ειδίκευση στις νεοελληνικές και τις κλασικές σπουδές, και ολοκλήρωσε το διδακτορικό του πάνω στην αυτενέργεια των τραγικών ηρώων όπως εμφανίζεται στην αρχαιοελληνική τραγωδία, το γαλλικό μεταπολεμικό θέατρο και τη νεοελληνική μεταπολεμική λογοτεχνία.

Η Πρώτη ύλη είναι η πρώτη ποιητική συλλογή του.