Καλημέρα σας,
σήμερα στη στήλη «Beauty Days with a Book» φιλοξενούμε τη συγγραφέα Φωτεινή
Καϊοπούλου και το βιβλίο της «Όταν σβήνουν τα κεριά», που κυκλοφορεί από
τις Εκδόσεις Πνοή.
Ένα κοινωνικό μυθιστόρημα με στοιχεία μυστηρίου, που διατρέχει τόπους και
εποχές, από την Προύσα και την Κρήτη του προηγούμενου αιώνα έως τη σύγχρονη
Ελλάδα και το Κονγκό και φωτίζει τη δύναμη των γυναικών, της μνήμης και των
κληρονομημένων συναισθημάτων.
Τι σας ενέπνευσε να γράψετε το «Όταν σβήνουν τα κεριά» και ποια ήταν η
αρχική σπίθα της ιστορίας;
Η έμπνευση γεννήθηκε από τις γυναίκες της ζωής μου. Από τις σιωπές, τις αντοχές,
τις μικρές και μεγάλες θυσίες τους και από τη διαπίστωση ότι οι ίδιες ιστορίες
επαναλαμβάνονται από γενιά σε γενιά. Σχέσεις, μοτίβα, βάρη που άλλοτε μας
κρατούν πίσω και άλλοτε, αν τα αναγνωρίσουμε, μπορούν να γίνουν το εφαλτήριο
για μια βαθιά μεταμόρφωση.
Η αρχική σπίθα ήταν μια στιγμή μνήμης. Μια αφήγηση, μια φράση, ένα βλέμμα που
κουβαλούσε περισσότερα απ’ όσα μπορούσαν να ειπωθούν. Εκεί γεννήθηκε η
ανάγκη να δώσω φωνή σε αυτές τις διαδρομές· όχι μόνο ως καταγραφή, αλλά ως
φόρο τιμής και ως πράξη ευγνωμοσύνης προς όσους με διαμόρφωσαν.
Πιστεύω πως όλοι κουβαλάμε μια γιαγιά Ελισώ, έναν παππού Θοδόση, μια Μαρία ή
μια Ντελμάρ - ανθρώπους που άφησαν ανεξίτηλο ίχνος μέσα μας. Και ίσως αυτό το
βιβλίο είναι το δικό μου «ευχαριστώ».
Το μυθιστόρημα κινείται ανάμεσα σε διαφορετικούς τόπους και εποχές. Πόσο
απαιτητική ήταν αυτή η αφηγηματική διαδρομή;
Η εναλλαγή τόπων και εποχών –επιλεγμένη εξ αρχής– ήταν απαιτητική, αλλά και
ουσιαστική για μένα. Κάθε εποχή και κάθε χώρος κουβαλούν τη δική τους μνήμη,
τον δικό τους ρυθμό, τη δική τους αλήθεια που έπρεπε να αποδώσω με όσο το
δυνατόν μεγαλύτερο σεβασμό και ακρίβεια. Η πρόκληση ήταν να διατηρηθεί η
συνοχή, χωρίς να χαθεί η αίσθηση της ροής.
Ταυτόχρονα, ο στόχος ήταν αυτή η πολυφωνία να λειτουργήσει ως γέφυρα. Να
δείξει δηλαδή, πώς οι ιστορίες, τα τραύματα, τα συναισθήματα και οι επιθυμίες,
μετακινούνται στον χρόνο, μπορεί να αλλάζουν μορφή, όμως παραμένουν ίδια και
βαθιά ανθρώπινα.
Η Έλσα λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος όλων των ιστοριών. Πώς γεννήθηκε
αυτός ο χαρακτήρας;
Η Έλσα γεννήθηκε από την ανάγκη για έναν συνδετικό κρίκο όλων των ιστοριών. Μια
παρουσία που κινείται ανάμεσα στους ανθρώπους και στις εποχές, φέρνοντας μαζί του
μνήμη, συνέπειες και συνδέσεις. Από την αρχή είχε σαφή ρόλο: να ενώσει τα νήματα και να
δείξει πώς οι επιλογές του παρελθόντος διαμορφώνουν το παρόν. Εμπνεύστηκε από
πραγματικούς ανθρώπους και εμπειρίες και φτιάχτηκε από θραύσματα δικά τους. Όμως,
στη διάρκεια της γραφής, αυτονομήθηκε. Σταδιακά εξελίχθηκε σε φορέα μνήμης και
μεταμόρφωσης, έναν χαρακτήρα που δεν παρακολουθεί απλώς τις ιστορίες, αλλά τις
επηρεάζει και τις αποκαλύπτει. Ένας καθρέφτης μέσα στον οποίο αντανακλώνται οι ζωές
των άλλων και, ίσως, και οι δικές μας.
Κληρονομούμενα συναισθήματα και κοινωνικές συμπεριφορές καθορίζουν
τους ήρωες. Πιστεύετε ότι μπορούμε να ξεφύγουμε από αυτά;
Τόσο τα κληρονομούμενα συναισθήματα, όσο και οι παγιωμένες κοινωνικές συμπεριφορές,
καθορίζουν τους ήρωες αλλά και τον καθένα μας. Κουβαλούν ένα βάρος και συχνά δεν
αναγνωρίζονται εύκολα γιατί μοιάζουν οικεία. Γεννιούνται στα πρώτα μας χρόνια και τα
κουβαλάμε σαν να είναι δικά μας εξ΄ αρχής, πριν προλάβουμε να τα επιλέξουμε.
Δεν πιστεύω ότι μπορούμε να ξεφύγουμε απ’ αυτά εντελώς. Μπορούμε όμως να τα
αναγνωρίσουμε και να τα μεταμορφώσουμε. Αν καταφέρουμε να τα συνειδητοποιήσουμε,
το βάρος μετατρέπεται σε γνώση κι εργαλείο.
Ίσως η ελευθερία δεν είναι να ξεφορτωθούμε όλα όσα κληρονομήσαμε, αλλά να
αποφασίσουμε, να διαλέξουμε, τι θα συνεχίσουμε να κουβαλάμε ως δικά μας.
Ποιος είναι ο ρόλος της μνήμης και της απουσίας στο βιβλίο σας;
Και οι δύο λειτουργούν ως αόρατοι πρωταγωνιστές του βιβλίου. Η μνήμη διατηρεί
ζωντανές τις ιστορίες, τις μεταφέρει από γενιά σε γενιά και φωτίζει εκείνα που
διαφορετικά θα χάνονταν. Η απουσία, αντίστοιχα, δημιουργεί τα κενά, τους χώρους
που είναι απαραίτητοι για να γεννηθούν τα συναισθήματα: η νοσταλγία, η ενοχή, η
επιθυμία, η ανάγκη για κατανόηση. Μαζί διαμορφώνουν την ταυτότητα των
χαρακτήρων: αυτό που θυμούνται –και αυτό που λείπει– καθορίζει τις επιλογές, τις
σχέσεις και τις σιωπές τους. Στο βιβλίο, η μνήμη δεν είναι μόνο παρελθόν· είναι
δύναμη που επηρεάζει το παρόν, ενώ η απουσία δεν είναι μόνο απώλεια, αλλά και
κινητήριος μοχλός για μεταμόρφωση.
Οι γυναίκες του έργου σας κινούνται ανάμεσα στη σιωπή και τη δύναμη. Τι
θέλατε να αναδείξετε μέσα από αυτές;
Μέσα από τις ηρωίδες μου και την «κίνησή» τους αυτή, ήθελα να δείξω την πολυπλοκότητα
της ζωής τους. Πώς η υπομονή, η αντοχή και οι αποφάσεις τους μέσα στις σιωπές τους,
πολλές φορές, μεταμορφώνονται σε δύναμη. Μέσα από αυτές αναδεικνύεται η ικανότητά
τους να αφήνουν το δικό τους αποτύπωμα, ακόμα και όταν η φωνή τους μοιάζει να
χαρίζεται στη σκιά των άλλων. Όταν κάποιος καταφέρει να αναγνωρίσει τη δική του καθαρή
αλήθεια, αποκτά πρόσβαση στην ανεξάντλητη εσωτερική του δύναμη και η δύναμη της
εσωτερικής φωνής δεν τον αφήνει να χάσει τίποτε οριστικά. Όλα μπορούν να
επανακτηθούν, ακόμη κι όταν όλα μοιάζουν χαμένα.
Το βιβλίο θέτει το ερώτημα: αποφάσεις ή μοίρα; Ποια είναι η δική σας
απάντηση ως συγγραφέας;
Το βιβλίο θέτει αυτό ερώτημα γιατί είναι εκείνο που διατρέχει κάθε ζωή. Η δική μου
απάντηση ως συγγραφέας είναι ότι η ζωή δεν είναι ούτε πλήρως προκαθορισμένη
ούτε εντελώς ελεύθερη. Η μοίρα υπάρχει ως πλαίσιο αλλά μέσα σε αυτό το πλαίσιο,
οι αποφάσεις μας είναι η φωνή μας, η δυνατότητα να διεκδικήσουμε την ιστορία
μας. Υπάρχουν στιγμές που οι συνθήκες είναι καθοριστικές και μας οδηγούν, αλλά
πάντα υπάρχει χώρος για επιλογή – ακόμα κι αν είναι μικρή, ακόμα κι αν πονάει. Κι
εκεί, ακριβώς στο σημείο όπου η μοίρα συναντά τη συνειδητή επιλογή, γεννιέται η
δύναμη. Η δύναμη να αναγνωρίσουμε τι μας διαμορφώνει, να το αντιμετωπίσουμε
και να επιλέξουμε πώς θα ζήσουμε, πώς θα αγαπήσουμε, τι είδους στίγμα θ’
αφήσουμε στον κόσμο.
Με άλλα λόγια, η μοίρα θέτει τα όρια, αλλά οι αποφάσεις μάς δείχνουν τον δρόμο
και είναι αυτός ο συνδυασμός που δίνει νόημα και βάθος στην ανθρώπινη
εμπειρία.
Πόσο σημαντικό είναι για εσάς το ταξίδι —εσωτερικό και εξωτερικό— στη
διαμόρφωση της ταυτότητας των ηρώων;
Το ταξίδι –εσωτερικό και εξωτερικό– δεν αποτελεί απλά σκηνικό ή διαδρομή. Είναι
η σπονδυλική στήλη της ταυτότητας των ηρώων. Το εξωτερικό ταξίδι τους φέρνει
αντιμέτωπους με νέους τόπους, προκλήσεις και συνθήκες που δοκιμάζουν την
αντοχή και τα όριά τους. Το εσωτερικό ταξίδι, όμως, είναι εκείνο που πραγματικά
τους σμιλεύει. Η αναμέτρηση με φόβους, μνήμες, απώλειες και σιωπές –με τον ίδιο
τους τον εαυτό– άλλοτε τους καταπλακώνει και άλλοτε τους φωτίζει.
Στο βιβλίο, οι ήρωες δεν κινούνται απλώς στον χώρο· κινούνται μέσα τους. Κάθε
εμπειρία, γίνεται μοχλός αυτογνωσίας. Αυτός ο διπλός χορός, ανάμεσα στην
εξωτερική περιπέτεια και την εσωτερική αναζήτηση, δεν αφήνει κανέναν ανέγγιχτο.
Είναι το ταξίδι που τους αναγκάζει να αντικρίσουν ποιοι πραγματικά είναι, να
διαλέξουν αν θα μεταμορφωθούν και τελικά, αν θα αφήσουν ένα ανεξίτηλο
αποτύπωμα στον κόσμο γύρω τους – ένα αποτύπωμα που θα είναι δική τους
επιλογή.
Τι θα θέλατε να κρατήσει ο αναγνώστης κλείνοντας το βιβλίο;
Θα ήθελα ο αναγνώστης, κλείνοντας το βιβλίο, να κρατήσει μια ερώτηση στραμμένη
προς τον εαυτό του: έχει ξεκαθαρίσει τι του ανήκει πραγματικά και τι κουβαλά ως
βάρος κληρονομιάς – πεποιθήσεις, φόβους και ρόλους που του επιβλήθηκαν από
το κοινωνικό περιβάλλον;
Και μαζί με την ερώτηση, να κρατήσει τη βεβαιότητα ότι υπάρχει μέσα του μια πηγή
δύναμης: το φως του εσωτερικού κεριού. Ένα φως που δεν εξαρτάται από
εξωτερικές εγκρίσεις ή συνθήκες, αλλά από τη συνείδηση, την ευθύνη και το
θάρρος να ζήσει με αλήθεια.
Ποια είναι τα επόμενα συγγραφικά σας σχέδια μετά το «Όταν σβήνουν τα
κεριά»;
Προς το παρόν, το μόνο μου σχέδιο είναι να χαρώ το παρόν. Να φροντίσω το
καινούργιο μου «παιδί», να το κανακέψω, να το πάρω αγκαλιά και να το συστήσω
στους αναγνώστες του. Να ακούσω τις αντιδράσεις, τα σχόλιά τους, τις ενστάσεις
και τις αγάπες τους και μόνο όταν έρθει η ώρα, να το αποχαιρετήσω.
Ό,τι είναι να ακολουθήσει θα έρθει στον χρόνο του. Ίσως ένα ακόμη μυθιστόρημα,
ή επιστροφή στην παιδική λογοτεχνία ή ακόμη και κάτι εντελώς διαφορετικό. Όλα
παραμένουν ανοιχτά ως δυνατότητες∙ δεν βάζω όρια στη φαντασία, αλλά ούτε και
βιάζω το μέλλον. Όσο το παρόν είναι όμορφο και ζωντανό και μου ψιθυρίζει
ιστορίες, επιλέγω να κατοικώ μέσα του.
Κλείνοντας, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω θερμά για την τιμή και τη χαρά να σας
φιλοξενούμε στη σελίδα μας. Πριν ολοκληρώσουμε, θα θέλατε να μας πείτε πού
μπορούν οι αναγνώστες να σας βρουν στα social media, καθώς και ένα email
επικοινωνίας, και πώς μπορούν να προμηθευτούν το βιβλίο σας;
Βεβαίως. Συνδεθείτε μαζί μου στη σελίδα μου στο facebook Fotini Kaiopoulou ή
και στο Instagram, fotini_kaiopoulou
Επικοινωνήστε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στη διεύθυνση
fotinikaiop@gmail.com
Οι αναγνώστες μπορούν να προμηθευτούν το βιβλίο από τα βιβλιοπωλεία της
χώρας φυσικά ή ηλεκτρονικά καθώς και από τον εκδοτικό οίκο ΠΝΟΗ (on line
αγορές στον παρακάτω σύνδεσμο:
https://www.ekdoseispnoi.gr/.../%cf%8c%cf%84%ce%b1%ce%bd.../)
Υπάρχουν στιγμές στη ζωή του καθενός που η πορεία του παίρνει μια μικρή ή μεγάλη στροφή. Οι αποφάσεις καθορίζουν άραγε την κατεύθυνση ή η μοίρα;
Από την Προύσα και την Κρήτη του προηγούμενου αιώνα έως τη σημερινή Ελλάδα και το Κογκό, μέσα από τα ιστορικά γεγονότα κάθε εποχής, οι ήρωες συνδέονται μ’ έναν τρόπο που δεν αφορά μόνο στη συγγένεια ή τη φιλία. Κληρονομούμενα συναισθήματα και παγιωμένες κοινωνικές συμπεριφορές κινούν τα νήματα της ζωής των χαρακτήρων και τους καθορίζουν. Ώσπου να τολμήσει –ή ν’ αναγκαστεί– κάποιος να βουτήξει στα άδυτα της ψυχής για να συναντήσει την ουσία και ν’ αναδυθεί καινούργιος κι αληθινός, απελευθερωμένος από βαρίδια και ενοχές ή να βουλιάξει για πάντα στα σκοτάδια της.
Η Έλσα, συνδετικός κρίκος όλων, γεννήθηκε στην απουσία και μεγάλωσε με παραμύθια κι αμανέδες της γιαγιάς Ελισώς, με συμβουλές από τη Μαρία της Κρήτης και προσευχές για όσους απουσίαζαν. Ανάμεσα σε πίτες που ζύμωναν μνήμες, και βλέμματα που κρατούσαν υπομονή, έμαθε ν’ αγαπά χωρίς εγγυήσεις και να ελπίζει χωρίς χάρτες. Όμως η ζωή –όπως κι η αγάπη– δεν κρατά υποσχέσεις. Κι όταν όλα γκρεμίζονται, εκείνη δεν θρηνεί. Φεύγει. Για να θυμηθεί όσα ξέχασε, να ξαναβρεί τη φωνή της σε γλώσσες άγνωστες, να σκύψει στον πόνο των άλλων μήπως και καταλάβει τον δικό της.
Όταν Σβήνουν τα Κεριά – ένα μυθιστόρημα για τις γυναίκες που γεννήθηκαν σε κόσμο μικρό και τον διέσχισαν ολόκληρο για να φτιάξουν έναν δικό τους· με υπομονή, σιωπή και φως.
#ΦωτεινήΚαιοπούλου
#ΚοινωνικόΜυθιστόρημα
#ΓυναικείεςΙστορίες
#ΕκδόσειςΠνοή
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
θα χαρώ να διαβάσω τα σχόλιά σας!