Καλημέρα σας,
σήμερα φιλοξενούμε τον συγγραφέα Ιωάννη Δαλέζιο και το βιβλίο του «Στάχτες και Όνειρα», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ελκυστής.
Ένα μυθιστόρημα συγκλονιστικό και βαθιά ανθρώπινο, που μας μεταφέρει στη Μικρασιατική Καταστροφή και τη Γενοκτονία από τους Νεότουρκους, μέσα από τα μάτια ενός παιδιού που χάνει τα πάντα και αναζητά την αλήθεια, την οικογένεια και την αγάπη σε έναν νέο κόσμο.
Τι σας ενέπνευσε να γράψετε για τη Μικρασιατική Καταστροφή μέσα από την οπτική ενός παιδιού;
Η έμπνευση ήρθε όταν πρωτοάκουσα τη λέξη "συνωστισμός" για τους πρόσφυγες της Μ.Ασίας το 1922και ένιωσα μεγάλη ντροπή. Σκέφτηκα πόσο εύκολα ξεχνάμε ή ίσως θέλουν να μας κάνουν να ξεχνάμε την ιστορία μας. Η οπτική ενός παιδιού συγκεκριμένα του Αλέξανδρου ήταν για μένα η πιο αυθεντική. Τα παιδιά δεν έχουν τα φίλτρα των ενηλίκων, δεν κρίνουν, δεν ωραιοποιούν. Απλώς βλέπουν και νιώθουν. Μέσα από τα μάτια του Αλέξανδρου, ο αναγνώστης βλέπει την κόλαση χωρίς μεσάζοντες. Και αυτή η αμεσότητα είναι που συγκλονίζει.
Πώς επιλέξατε τον χαρακτήρα του Αλέξανδρου για να μας αφηγηθεί την ιστορία;
Ο Αλέξανδρος δεν είναι ήρωας με την κλασική έννοια. Είναι ένα παιδί που αναγκάζεται να μεγαλώσει απότομα. Μέσα σε μια νύχτα χάνει τα πάντα. Γονείς, σπίτι, πατρίδα. Ήθελα έναν χαρακτήρα που να λειτουργεί σαν καθρέφτης της Ιστορίας. Μέσα από τη δική του διαδρομή, από τη Σμύρνη στο λοιμοκαθαρτήριο κι από εκεί στην Αμερική, ο αναγνώστης βλέπει όλες τις πτυχές της προσφυγικής εμπειρίας. Τον πόνο, την ταπείνωση, αλλά και την αντοχή, την ελπίδα. Ο Αλέξανδρος είναι όλοι εμείς. Είναι οι παππούδες μας και οι γιαγιάδες μας.
Με ποιους τρόπους η ιστορία ενηλικίωσης του Αλέξανδρου συνδέεται με τα ιστορικά γεγονότα της εποχής;
Η ενηλικίωση του Αλέξανδρου είναι απόλυτα συνδεδεμένη με τα γεγονότα. Δεν μεγαλώνει ήρεμα, σε ένα ασφαλές περιβάλλον. Μεγαλώνει μέσα στη φωτιά, μέσα στο λοιμοκαθαρτήριο, μέσα στην προσφυγιά. Κάθε σταθμός της ζωής του είναι και ένας σταθμός της Ιστορίας. Η Σμύρνη του παίρνει την οικογένεια. Το λοιμοκαθαρτήριο του παίρνει την ταυτότητα. Η Αμερική του δίνει μια νέα αρχή, αλλά δεν του επιστρέφει ποτέ αυτά που έχασε. Όμως του δίνει μαθήματα ζωής. Η ενηλικίωσή του είναι η ενηλικίωση μιας ολόκληρης γενιάς προσφύγων.
Ποιο είναι το κεντρικό μήνυμα που θέλετε να περάσετε στους αναγνώστες μέσα από το βιβλίο;
Οι “στάχτες” δεν είναι ποτέ μόνο τέλος. Είναι και αρχή. Οι συμπατριώτες μας πρόσφυγες έχτισαν καινούργιες ζωές μέσα από τη στάχτη. Κράτησαν τη μνήμη ζωντανή, αλλά δεν έμειναν δέσμιοι του παρελθόντος. Κι ένα άλλο που θέλω να αναδείξω είναι η δύναμη των γονιών. Η θυσία τους για το παιδί τους. Ο Μανώλης, ο πατέρας, που στέκεται μπροστά στους Τσέτες και θυσιάζεται για να προλάβει η Ελένη να τρέξει με τον Αλέξανδρο. Αυτή η μάνα, που δέχεται το μαχαίρι και το γιαταγάνι, μα προλαβαίνει να ψελλίσει "Σ' αγαπώ" και να χαμογελάσει βλέποντας το παιδί της ζωντανό. Κι ύστερα, η Ελίζα η νοσοκόμα, που αν και δεν είναι μάνα εξ αίματος, γίνεται μάνα με την πράξη. Αυτή η αγάπη δεν μετριέται σε εργαστήρια. Δεν μπαίνει σε μηχανήματα αντοχής. Κι όμως, αντέχει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Περισσότερο από το πιο σκληρό ατσάλι. Γιατί όλα ραγίζουν μα η αγάπη μιας μάνας και ενός πατέρα για το παιδί τους είναι παντοτεινή. Ακόμα κι όταν το σώμα έχει πέσει. Ακόμα κι όταν το όνομα έχει σβήσει. Μένει. Για πάντα.
Πώς ήταν η συνεργασία σας με τις Εκδόσεις Ελκυστής και ποιο ρόλο έπαιξε στην ολοκλήρωση του έργου;
Η συνεργασία ήταν εξαιρετική. Οι εκδόσεις Ελκυστής και ο εκδότης Αχιλλέας Τριαντόγλου πίστεψαν στο βιβλίο από την πρώτη στιγμή και με στήριξαν σε κάθε βήμα. Ισως έπαιξε ρόλο ότι ο Αχιλλέας είναι Μικρασιάτης και γνωρίζει καλά τη τραγωδία του 22. Τέλος νιώθω ότι το βιβλίο δεν είναι μόνο δικό μου, είναι και δικό τους. Γιατί όταν ένας εκδοτικός οίκος αγκαλιάζει ένα έργο με τέτοιο σεβασμό, το κάνει καλύτερο. Τους ευχαριστώ θερμά γι' αυτό.
Ποιο είναι το πιο συγκλονιστικό σημείο της αφήγησης για εσάς κατά τη διάρκεια της συγγραφής;
Δύο σημεία με συγκλόνισαν. Το πρώτο είναι η θυσία της Ελένης. Εκείνη τη στιγμή που το μαχαίρι μπαίνει στο πλευρό της κι εκείνη γυρίζει και κοιτάζει τον Αλέξανδρο να τρέχει και χαμογελάει... Εκεί σταμάτησα να γράφω για ώρα. Το δεύτερο είναι η σκηνή στο λοιμοκαθαρτήριο, όταν η Ελίζα καλείται να δηλώσει τον Αλέξανδρο ορφανό για να τον σώσει. "Γράψτε το να τελειώνουμε", λέει. Η θυσία του ονόματος, της ταυτότητας, για την αγάπη. Αυτό είναι το μεγαλείο του ανθρώπου.»
Έχετε στο μυαλό σας μελλοντικά σχέδια για νέα βιβλία ή επεκτάσεις αυτής της ιστορίας;
«Κοιτάξτε, η συγγραφή για μένα δεν είναι επάγγελμα, είναι ανάγκη. Κι όπως κάθε ανάγκη, δεν σταματάει εύκολα. Ναι, υπάρχει κάτι στα σκαριά. Έχω σχεδόν έτοιμο ένα δεύτερο βιβλίο, εντελώς διαφορετικό από αυτό. Ασχολούμαι πολλά χρόνια με τον Νευρογλωσσικό Προγραμματισμό (NLP) και αυτό το βιβλίο κινείται σε εκείνο το πεδίο. Είναι κάτι που το δουλεύω καιρό, με αγάπη και μελέτη. Αλλά δεν βιάζομαι.
Πιστεύω ότι κάθε βιβλίο έχει τη δική του στιγμή. Τον δικό του καιρό να βγει στον κόσμο. Το "Στάχτες και Όνειρα" τώρα ξεκινά το ταξίδι του. Θέλω πρώτα να το αγκαλιάσει ο κόσμος, να ταξιδέψει, να συζητηθεί.
Το επόμενο θα έρθει όταν είναι η κατάλληλη ώρα. Η συγγραφή δεν είναι αγώνας ταχύτητας , είναι μαραθώνιος. Και κάθε βιβλίο θέλει τον σεβασμό του και τον χρόνο του.»
Ποιες πηγές και έρευνες χρησιμοποιήσατε για να αναπαραστήσετε με ακρίβεια την εποχή και τα
γεγονότα;
Ανέκαθεν μου άρεσε η ιστορία .Διάβασα και συνεχίζω να διαβάζω πολλά βιβλία . Απομνημονεύματα προσφύγων, ιστορικές μελέτες και άρθρα. Μίλησα με ανθρώπους που οι παππούδες τους έζησαν την Καταστροφή. Επισκέφτηκα χώρους που αφορούσαν τη Καταστροφή της Σμύρνης, προσπάθησα να μυρίσω, να νιώσω. Μα θέλω να σας πω και κάτι άλλο. Κυρίως με καθοδηγούσε στο γράψιμο του βιβλίου μου μου η εκπληκτική μουσική της Ευανθίας Ρεμπούτσικα. Οι μελωδίες της έχουν εκείνη την ιερή θλίψη, εκείνο το βάθος, εκείνο το φως μέσα στο σκοτάδι που ήθελα να έχει και το βιβλίο μου. Πάντα όταν έγραφα την άκουγα. Με ταξίδευε. Με βοηθούσε να βρω τον ρυθμό, την ένταση, τη συγκίνηση. Με ταξίδευε στη Σμύρνη μας!
Ήθελα η αφήγηση να είναι όσο πιο πιστή γίνεται, χωρίς ωραιοποιήσεις. Χωρίς φτηνό συναίσθημα. Γιατί οι άνθρωποι που πέρασαν αυτή την κόλαση αξίζουν την αλήθεια. Όχι ένα παραμύθι. Η μουσική της Ευανθίας με βοήθησε να μείνω σε αυτή την αλήθεια. Να μην φύγω. Να αντέξω μέχρι το τέλος.
Αν θα μπορούσατε να προσθέσετε μια δραστηριότητα ή σημείο για τους αναγνώστες ώστε να συνδεθούν καλύτερα με την ιστορία, τι θα ήταν;
Καλή ερώτηση. Ξέρετε, οι περισσότεροι από εμάς δεν έχουμε πια εν ζωή ανθρώπους που έζησαν εκείνη την εποχή. Το 1922 είναι πια 104 χρόνια πίσω. Οι τελευταίες φωνές σιώπησαν. Κι αυτό κάνει την ανάγκη σύνδεσης ακόμα πιο επιτακτική. Θα ήθελα λοιπόν οι αναγνώστες, αφού διαβάσουν το βιβλίο, να κάνουν κάτι άλλο. Να περπατήσουν στην πόλη τους με άλλο μάτι. Να κοιτάξουν τα ονόματα άλλων προσφυγικών δήμων όπως Νέα Φιλαδέλφεια, Νέα Ιωνία ,Νέα Σμύρνη Νέος Κόσμος, Καισαριανή, Βύρωνας κλπ. Γειτονιές ολόκληρες που χτίστηκαν από προσφυγικά χέρια. Να σταθούν μπροστά σε εκείνες τις παλιές πολυκατοικίες, εκείνα τα πρώτα προσφυγικά σπίτια, και να σκεφτούν: "Ποιοι άνθρωποι έζησαν εδώ; Τι κουβαλούσαν μέσα τους; Τι όνειρα έκαναν;"Να μιλήσουν με ανθρώπους που δεν είναι πια νέοι. Να ρωτήσουν εκείνους που κουβαλούν ιστορίες που άκουσαν από τους δικούς τους. "Τι σου έλεγε η γιαγιά σου; Τι θυμάσαι από τον παππού;"Γιατί η ιστορία δεν είναι μόνο στα βιβλία. Είναι στους δρόμους που περπατάμε, στα τραγούδια που ακούμε, στις λέξεις που λέμε. Είναι παντού. Αρκεί να θελήσουμε να τη δούμε
Τι θα θέλατε να θυμάται ο αναγνώστης μετά την ανάγνωση του «Στάχτες και Όνειρα»;
«Θα ήθελα να θυμάται δύο πράγματα.
Πρώτο: Οι άνθρωποι πίσω από την Ιστορία ήταν αληθινοί. Είχαν σάρκα και οστά. Πείνασαν, φοβήθηκαν, αγάπησαν, προδόθηκαν, πέθαναν. Δεν είναι απλά ονόματα σε σελίδες βιβλίων. Είναι οι παππούδες μας, οι γιαγιάδες μας. Είναι η ίδια η ιστορία.
Και δεύτερο: Μέσα στη μεγαλύτερη καταστροφή, μέσα στην πιο απόλυτη στάχτη, υπάρχει πάντα μιασπίθα ελπίδας. Ο άνθρωπος είναι φτιαγμένος από αυτή τη σπίθα. Δεν παρατάει ποτέ τη μάχη. Δενσταματάει ποτέ να παλεύει. Ακόμα κι όταν τα χάνει όλα. Ακόμα κι όταν δεν βλέπει φως.
Σας ευχαριστώ.
Στάχτες και Όνειρα
ΙΩΑΝΝΗΣ ΔΑΛΕΖΙΟΣ
Εκδόσεις Ελκυστής
Ένα μυθιστόρημα συγκλονιστικό και βαθιά ανθρώπινο, που ίσως και να ήταν αληθινό, μέσα στην τραγωδία της Μικρασιατικής Καταστροφής και της Γενοκτονίας από τους Νεότουρκους.
Μια ιστορία ενηλικίωσης, μέσα από τη φωτιά της Ιστορίας, τη δύναμη της μνήμης και την ελπίδα της αγάπης.
Σμύρνη, 1922
Η πόλη καίγεται· ο κόσμος πνίγεται στον καπνό και στις κραυγές.
Ανάμεσα στο χάος, ένα παιδί τρέχει για να σωθεί μαζί με τους γονείς του, τον Μανώλη και την Ελένη.
Ο δωδεκάχρονος Αλέξανδρος χάνει τα πάντα μέσα σε λίγες ώρες: την οικογένειά του, το σπίτι του, την αθωότητά του.
Ένας Τούρκος φίλος του πατέρα του, ο Μεχμέτ, και μια μυστηριώδης Ελληνοαμερικανίδα νοσοκόμα, η Ελίζα Μούρ, τον σώζουν, αλλά κανείς δε βγαίνει, από τη φωτιά, χωρίς πληγές.
Καθώς ο Αλέξανδρος ξεριζώνεται και οδηγείται σε έναν νέο κόσμο, αρχίζει να ξετυλίγει το κουβάρι ενός καλά κρυμμένου μυστικού.
Ποιος πραγματικά ήταν ο πατέρας του;
Ποιος πρόδωσε την οικογένειά του;
Ποιο είναι το τίμημα της αλήθειας;
Ένα μυθιστόρημα συγκλονιστικό και βαθιά ανθρώπινο, που ίσως και να ήταν αληθινό, μέσα στην τραγωδία της Μικρασιατικής Καταστροφής και της Γενοκτονίας από τους Νεότουρκους.
Μια ιστορία ενηλικίωσης, μέσα από τη φωτιά της Ιστορίας, τη δύναμη της μνήμης και την ελπίδα της αγάπης.
#ΣτάχτεςΚαιΌνειρα #ΙωάννηςΔαλέζιος #ΜικρασιατικήΚαταστροφή #ΙστορικόΜυθιστόρημα #Ελκυστής #ΙστορίαΚαιΜνήμη #Ενηλικίωση #ΑγάπηΚαιΕλπίδα #Νεότουρκοι #Μυθιστόρημα
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
θα χαρώ να διαβάσω τα σχόλιά σας!